Natuurcollectief VALA groeit door: “Deelnemers moeten zich vooral kunnen richten op hun natuur”

Frank Kroezen is manager projecten en bedrijfsvoering bij Natuurcollectief VALA (rechts) en Coen Hellwich heeft een coördinerende rol voor de uitvoering van de SNL-regeling (links).

Samen de drempel halen

Voor veel particuliere natuurbeheerders is het aanvragen van subsidie voor natuurbeheer niet eenvoudig. De regeling van het Subsidiestelsel Natuur en Landschap (SNL) vereist namelijk dat een aanvraag minimaal 150 hectare omvat. Individueel halen veel eigenaren die omvang niet. Het natuurcollectief biedt hiervoor een oplossing: deelnemers bundelen hun terreinen in een gezamenlijke aanvraag. “Voor veel (particuliere) natuurbeheerders is de drempel simpelweg te hoog om zelfstandig subsidie aan te vragen,” legt Frank Kroezen, manager projecten en bedrijfsvoering, uit. Hij gaat de organisatie van het natuurcollectief verder vormgeven. “Door het samen te organiseren kunnen we die drempel wél halen en deelnemers ontzorgen.” Daarnaast is certificering als natuurterreinbeheerder verplicht. Deelnemers kunnen hiervoor aansluiten bij het groepscertificaat van het natuurcollectief.

Minder administratie, meer aandacht voor beheer

In 2025 zette Natuurcollectief VALA een belangrijke stap met het aanvragen van een groepscertificaat bij de Stichting Certificering SNL. Dat certificaat werd op 8 september 2025 verleend. De basis van dit certificaat is een kwaliteitshandboek, waarin staat beschreven hoe de verschillende natuurterreinen en landschapselementen worden beheerd. Ook zijn er controle- en sanctieprotocollen opgesteld. Voor deelnemers betekent dit vooral minder administratieve lasten. “Het idee is dat deelnemers zich niet druk hoeven te maken over alle regels en administratie,” zegt Kroezen. “Wij organiseren dat centraal. Daardoor kunnen zij zich vooral richten op het beheer van hun natuur.”

Van regeling naar kennis en begeleiding

In het verleden begeleidde Gerard De Ruijter de deelnemers van het natuurcollectief. Inmiddels zijn de taken overgenomen binnen de werkorganisatie van VALA. Hiermee wil Natuurcollectief VALA meer zijn dan alleen een organisatie die subsidieaanvragen indient. Het collectief wil ook fungeren als loket en vraagbaak voor natuurbeheer in het buitengebied. Om deze functie efficiënt uit te kunnen voeren, krijgen de gebiedscoördinatoren, die dagelijks op pad zijn in de Achterhoek, een belangrijke rol in de begeleiding van de deelnemers. Ze functioneren als eerste aanspreekpunt en bieden een basisbegeleiding voor het natuurbeheer. Binnen het natuurcollectief heeft Coen Hellwich een coördinerende rol voor de uitvoering van de SNL-regeling. Vragen en werkzaamheden die verder gaan dan de basisbegeleiding door de gebiedscoördinatoren komen bij hem terecht. “Mijn rol ligt vooral in de uitvoering,” vertelt Hellwich. “Ik wil de werkprocessen helder maken en zorgen dat deelnemers weten waar ze aan toe zijn. Tegelijk willen we meer doen aan kennisdeling.” Daarom wil het collectief de komende jaren meer bijeenkomsten en veldbezoeken organiseren. “Een regeling is één ding,” zegt Hellwich. “Maar uiteindelijk gaat het om goed natuurbeheer. Door samen het veld in te gaan en ervaringen te delen, leren deelnemers ook van elkaar.”

Informatiemiddagen en terreinbezoeken

Natuurcollectief VALA wil zich daarom steeds meer ontwikkelen tot een kennisplatform voor natuurbeheer in het buitengebied en specifiek de Achterhoek. Er worden informatiemiddagen en -avonden georganiseerd over onderwerpen, zoals:

• Kruiden- en faunarijk graslandbeheer;
• Onderhoud van struweel en houtwallen;
• Poelen;
• Beheer van landschapselementen.

Deze bijeenkomsten worden waar mogelijk gecombineerd met terreinbezoeken bij deelnemers. “Juist in het veld zie je wat werkt en wat niet,” zegt Hellwich. “Dat maakt zulke bijeenkomsten waardevol.”

Verbinding met agrarisch natuurbeheer

Een belangrijk kenmerk van VALA is dat het natuurcollectief nauw verbonden is met het agrarisch collectief. Veel deelnemers zijn namelijk ook betrokken bij agrarisch natuurbeheer in de Achterhoek. Ongeveer 40 procent van de deelnemers combineert natuurbeheer met agrarisch landschapsbeheer via deelname aan ANLb. Volgens Frank Kroezen ligt daar een belangrijke kracht. “Wij zitten midden in het gebied en kennen de deelnemers,” zegt hij. “Door natuurbeheer en agrarisch natuur- en landschapsbeheer samen te organiseren, kunnen we efficiënter werken en voorkomen we dat er allerlei verschillende organisaties bij mensen aan tafel komen. En bovendien is onze gezamenlijke gebiedsspecifieke kennis van met name de Achterhoek een meerwaarde.”

Samen bouwen aan kwaliteit

Op dit moment telt Natuurcollectief VALA ruim 200 deelnemers, goed voor ongeveer 2.000 hectare natuurterrein. De komende jaren wil het collectief verder werken aan kwaliteit, kennisuitwisseling en samenwerking in het gebied. Met het nieuwe groepscertificaat, duidelijke werkprocessen en meer aandacht voor kennisdeling wil Natuurcollectief VALA een betrouwbare partner blijven voor (particuliere) natuurbeheerders in de regio. Ook monitoring speelt daarbij een rol. Natuurterreinen worden periodiek – meestal eens per zes jaar – onderzocht op onder andere flora, broedvogels, vlinders en insecten, zoals libellen en sprinkhanen. “Uiteindelijk draait het om kwaliteit,” zegt Kroezen. “We willen deelnemers goed ondersteunen, maar ook zorgen dat het natuurbeheer in het gebied sterker wordt.” De komende periode staat in het teken van verdere integratie binnen de organisatie van VALA en het versterken van het netwerk van deelnemers. Hellwich: “We willen dat mensen zich bij VALA thuis voelen. Dat ze weten: als ik vragen heb over natuurbeheer of subsidie, dan kan ik hier terecht.”

Heeft u vragen over natuurbeheer of subsidie via het natuurcollectief? Neem dan gerust contact op met Natuurcollectief VALA. Via natuurcollectief@de-vala.nl of bel 0575 – 20 02 95.